Los orígenes del lenguaje

Lucrecio, De rerum natura, V, 1028-1090

At varios linguae sonitus natura subegit [1]
mittere et utilitas expressit nomina rerum,
non alia longe ratione atque ipsa videtur                          1030
protrahere ad gestum pueros infantia linguae,
cum facit ut digito quae sint praesentia monstrent.
sentit enim vim quisque suam quod possit abuti.
cornua nata prius vitulo quam frontibus extent,
illis iratus petit atque infestus inurget.                               1035
at catuli pantherarum scymnique [2] leonum
unguibus ac pedibus iam tum morsuque repugnant [3],
vix etiam cum sunt dentes unguesque creati.
alituum  [4] porro [5] genus alis omne videmus
fidere et a pennis tremulum petere auxiliatum [6].             1040
proinde putare aliquem tum nomina distribuisse
rebus et inde homines didicisse vocabula prima,
desiperest [7]. nam cur hic posset cuncta notare
vocibus et varios sonitus emittere linguae,
tempore eodem alii facere id non quisse [8] putentur?      1045
praeterea si non alii quoque vocibus usi
inter se fuerant, unde insita notities [9] est
utilitatis et unde data est huic prima potestas,
quid vellet facere ut sciret animoque videret?
cogere item pluris unus victosque domare                         1050
non poterat, rerum ut perdiscere [10] nomina vellent.
nec ratione docere ulla suadereque surdis,
quid sit opus facto [11], facilest; neque enim paterentur
nec ratione ulla sibi ferrent amplius auris
vocis inauditos sonitus obtundere [12] frustra.                   1055
postremo quid in hac mirabile tantoperest [13] re,
si genus humanum, cui vox et lingua vigeret,
pro vario sensu [14] varia res voce notaret?
cum pecudes mutae, cum denique saecla ferarum
dissimilis soleant voces variasque ciere [15],                     1060
cum metus aut dolor est et cum iam gaudia gliscunt [16].
quippe  etenim licet id rebus cognoscere apertis [17].
inritata canum cum primum magna Molossum
mollia ricta [18] fremunt [19] duros nudantia dentes,
longe alio sonitu rabie <re>stricta  [20] minantur,              1065
et cum iam latrant et vocibus omnia complent;
at catulos blande cum lingua lambere temptant
aut ubi eos iactant pedibus morsuque petentes
suspensis teneros imitantur dentibus haustus [21],
longe alio pacto gannitu [22] vocis adulant,                       1070
et cum deserti baubantur [23] in aedibus, aut cum
plorantis fugiunt summisso corpore plagas [24].
denique non hinnitus item differre videtur,
inter equas ubi equus florenti aetate iuvencus
pinnigeri saevit calcaribus [25] ictus Amoris,                     1075
et fremitum [26] patulis sub naribus edit ad arma,
et cum sic alias [27] concussis artibus hinnit?
postremo genus alituum variaeque volucres,
accipitres [28] atque ossifragae [29] mergique [30] marinis
fluctibus in salso victum vitamque petentes,                    1080
longe alias alio iaciunt in tempore voces,
et quom de victu certant praedaque repugnant.
et partim mutant cum tempestatibus una
raucisonos [32] cantus, cornicum ut saecla vetusta
corvorumque gregis ubi aquam dicuntur et imbris           1085
poscere et inter dum ventos aurasque vocare.
ergo si varii sensus animalia cogunt,
muta tamen cum sint, varias emittere voces,
quanto mortalis magis aequumst tum potuisse
dissimilis alia atque alia res voce notare!                        1090

[1] Subigo, is, ere, egi, actum: forzar, obligar
[2] Scymnos (us), i : cachorro [d’un animal]
[3] Repugno, as, are, avi, atum: oponer resistencia
[4] Ales, itis: pájaro
[5] Porro : por otra parte
[6] Auxiliatus, us = auxilium, i
[7] Desipio, is, ere. Desipere est = es cometer locuras
[8] Quisse: infin. perfec. de queo:  poder
[9] Notities, ei = notitia, ae : conocimiento de algo
[10] Perdisco, is, ere, didici : aprender a fondo, saber perfectamente
[11] Opus, n, indecli. : cosa necesaria.  Quid sit opus facto: lo que es necesario hacer
[12] Obtundo, is, ere, tudi, tusum: fatigar, aturdir, cansar
[13] =Tantopere est: tanto,  hasta tal punto
[14] Sensus, us : sentido, sensación, percepción
[15] Cieo, es, ere, civi, citum: emitir, lanzar, proferir [sonidos, gritos, gemidos]
[16] Glisco, as, are, avi, atum: aumentar, hacerse fuerte
[17] Apertus, a, um : manifiesto, claro, patente
[18] Rictum, i : boca abierta, fauces [referido a animales]
[19] Fremo, is, ere, fremui, fremitum : producir [con la voz] un ruido. En los animales :  ladrar, gruñir, rugir, relinchar…
[20] Rabie <re>stricta : (las fauces) apretadas por la rabia
[21] Haustus, us : acción de tragar
[22] Gannitus, us: aullido [de los perros pequeños]
[23] Baubor, aris, ari : ladrar
[24] Plaga, ae: golpe, herida
[25] Calcar, aris, : espuela
[26] Fremitus, us: (en general: ruido) relincho del caballo
[27] Alias, (adv.) . en otro tiempo, en otra ocasión
[28] Acciper, tris : [en gen.] ave de presa
[29] Ossifraga, ae : quebrantahuesos, buitre
[30] Mergus, i : somormugo (ave)
[32] Raucinosus, a, um : de sonido ronco

Anuncios

Taedium vitae

 

Lucrecio, De rerum natura, III, 1060-1070

exit saepe foras [1] magnis ex aedibus ille,                           1060
esse domi quem pertaesumst [2], subitoque [3] revertit,
quippe foris [4] nihilo [5] melius qui sentiat esse.
currit agens mannos [6] ad villam praecipitanter [7]
auxilium tectis quasi ferre ardentibus instans;
oscitat [8] extemplo [9], tetigit cum limina villae,                    1065
aut abit in somnum gravis atque oblivia [10] quaerit,
aut etiam properans urbem petit atque revisit.
hoc se quisque modo fugit, at quem scilicet, ut fit,
effugere haut [11] potis est [12]: ingratius haeret et odit
propterea, morbi quia causam non tenet aeger;              1070

[1] Foras: (adv.) fuera (con movimiento)
[2] Pertaedet, ere, taesum est: (verbo impersonal de sentimiento,  se construye con el acusativo de la persona que experimenta el sentimiento) está muy harto de estar en casa
[3] Subito: (adv.) de repente
[4] Foris: (adv.) fuera
[5] Nihilo: (delante de comparativo) en nada
[6] Mannus, i : caballo pequeño, poney
[7] Praecipitanter: (adv.) precipitadamente
[8] Oscito, as, are, avi, atum: abrir la boca, bostezar
[9] Extemplo: (adv.) al instante, tan pronto como
[10] Oblivium, i: (habitualmente en plural) olvido
[11] Haut = haud:
[12] Potis est = potest

Llanto de una vaca por el sacrifico de su ternero

Lucrecio. De rerum natura II, 352-366

Nam saepe ante deum vitulus [1] delubra [2] decora [3]
turicremas [4] propter mactatus [5] concidit [6] aras,
sanguinis expirans calidum de pectore flumen.
At mater viridis saltus [7] orbata [8] peragrans [9],                  355
novit [10] humi pedibus vestigia pressa bisulcis [11],
omnia convisens [12] oculis loca, si queat [13] usquam
conspicere [14] amissum fetum, completque [15] querellis
frondiferum nemus adsistens [16], et crebra revisit
ad stabulum, desiderio [17] perfixa [18] iuvenci [19].               360
Nec tenerae salices atque herbae rore [20] vigentes,
fluminaque illa queunt [21] summis labentia ripis
oblectare [22] animum subitamque avertere curam;
nec vitulorum aliae species per pabula [23] laeta
derivare queunt animum curaque levare :                                365
usque adeo quiddam proprium notumque requirit.

[1] Vitulus, i : ternero, novillo
[2] Delubrum, i : templo
[3] Decorus, a, um : bello, hermoso
[4] Turicremus, a, um : que quema incienso
[5] Macto, as, are, avi, atum : sacrificar
[6] Concido, is, ere, cidi : caer, desplomarse
[7] Saltus, us : pastos, pradera
[8] Orbo, as, are, avi, atum : privar de sus hijos a alguien
[9] Peragro, as, are, avi, atum : recorrer
[10] Nosco, is, ere, novi, notum : intentar reconocer
[11] Bisulcus, a, um : hendido, partido en dos
[12] Conviso, is, ere : examinar atentamente
[13] Queo, is, ire, ivi, itum : poder, ser capaz de
[14] Conspicio, , is, ere, spexi, spectum : divisar, descubrir
[15] Compleo, es, ere, plevi, pletum : llenar
[16] Adsisto, is, ere, stiti : colocarse, permanecer cerca
[17] Desiderium , i : añoranza, nostalgia
[18] Perfigo, is, ere, fixum : traspasar, atravesar
[19] Iuvencus, i : novillo
[20] Ros, roris : rocío
[21] Queo : se emplea frecuentemente con negación e infinitivo
[22] Oblecto, as, are, avi, atum : deleitar, divertir
[23] Pabulum, i : pasto